تکلیف حمایت از میراث فرهنگی بر گردن ماست.

آثارتاریخی نشانه های نافذپذیردورانهای ماقبل تاریخی-تاریخی و دوران اسلامی ریشه های هویت مردم این سرزمین هستند.بی توجهی به ارزش های تاریخی و فرهنگی در طرح ها و برنامه های آینده این جامعه تصمیمات مقطعی متناقض و چندگانه نهادهای به ظاهر مسئول اما بی مسول در برابر وظایف قانونی ،میراث فرهنگی و شالوده آن را با مشکلات اساسی مواجه کرده و ریشه اصلی این بی توجهی درک نادرست از مفهوم میراث و هویت بخشی آن است.آثارباستانی نشان و نشانه های راه های طولانی طی شده نسلها هستند که با باقی نهادن ثروت های فرهنگی و تاریخی کشور تکلیف حمایت بر گردن ما نهاده اند.آثاری که امروزه بیش از هر دوره و برهه ی و نیازمند توجه و مراقبت ویژه هستند، از این رو بازشناسی مسیرهای تاریخی و نیز آثار وابسته به راه، مطالعه و تدوین سیاست های حفاظت و بهسازی در چهارچوب برنامه جامع معماری راه ضروری است.چرا که میراث و دارایی های فرهنگی مردم حداقل می توانند همبستگی دوستداران و علاقمندان به میراث فرهنگی و حلقه سست و ناپایدار نهاد های مردمی حامی آثار تاریخی و همه اقوام و گروه های جامعه بهم گره خورده را را مستحکمتر سازد. حس انسجامی که با فقدان سلامتی درحوزه میراث فرهنگی تاکنون دیده نشده ومجموعه مواریثمان را در خطر قرار داده است.ایران به عنوان یك كشور باستانی برخوردار از تاریخی كهن ، آثار و ابنیه تاریخی فراوانی دارد ازاین روی همواره مورد طمع بیگانگان و عوامل داخلی آنها بوده است.با وجود صراحت ماده چهار(4) کنوانسیون حمایت از آثارتاریخی وبا عنایت به اینکه هر یک از دولت های عضو کنوانسیون پذیرفته اندکه تعهد تشخیص ، حمایت ، حفاظت و شناساندن میراث فرهنگی واقع در قلمرو خودو انتقال آن به نسل های اینده را برعهده بگیرند متاسفانه تا کنون هیچ یک از این منشورها ، ماده و تبصره های کنوانسیون ها بصورت جدی مانع ازتخریب ها و موجب تشدید حمایت دولتها از آثارتاریخی خصوصآ در حال ویرانی نگردیده اند.ميراثی که دراصل بر هويت فرهنگي يك جامعه انساني استوار بوده و دلالت برهویت تاریخی مردم دارد لذا از آن جهت قابل توجه است كه در شناخت زندگي گذشتگان مفيد و مؤثر است و براي مطالعه جوامع، اقوام، و ملل گوناگون، و نيز بازشناسي آثار مادي تمدنها و سير تشكيل و تكامل آنها سندي باارزش بهشمار ميآيد.امروزه با آغاز پرشتاب هزاره سوم و عصر ارتباطات و جهاني شدن، وجه تمايز ملتها از يكديگر همین هويت فرهنگي است كه ريشه در ميراث فرهنگي دارد. از اينرو، حفظ ميراث فرهنگي براي يك ملت، پشتوانه حيات فرهنگي در آينده خواهد بود. میراث فرهنگی به عنوان یکی از مهمترین منابع غنی فرهنگ و نشان دهنده هویت هر جامعه ای است، که توجه به امر صیانت و حفاظت از آن در راس امور حفاظتی و برنامه ریزی قرار دارد. موضوع ارزش های میراث فرهنگی و ارزیابی ارزشهای نسبت داده شده به میراث جهت بررسی میزان اهمیت و درجه بندی آثار ، فعالیت مهمی در راستای کوشش برای حفاظت و سرمایه گذاری بر روی آنهاست و بر ارائه یک فرآیند سیستماتیک و آشکار جهت تجزیه و تحلیل و ارزیابی ارزش های میراث تاکید دارد.یکی از روش های استحصال میراث معماری و شهرسازی اسلامی نیز، ارزیابی ارزش های موجود در متن بافت ها و بناهای تاریخی است، تا بر این اساس رجوع به میراث ، بهره برداری از آنها توسط گروه های مختلف جامعه و نیز محقق شدن ارزش های گذشته امکان پذیر گردد.باید کوشید تا بتوان به جوهره ارزش ها ی میراثمان دست یابیم و از تخریب و خدشه وارد کردن بر آنها جلوگیری نماییم.اسپی مزگت نماد شکوه هنر و معماری ایران امروزه وضعیت رقت باری دارد بنایی که روزگارانی به معنای مسجد سفید بود و امروز نگون بخت وبا شوربختی در دل جنگل ویران شده است.واژهٔ مسجد در زبان عربی هم برگرفته از همین واژهٔ کهن ایرانی است. نام مسجدی در خیابان فلسطین شهر سنه دژ (سنندج) هم مزگت احمدی نسب است که گواه کاربرد این نام در میان همه ی ایرانیان است. کلمه مزگت در ایران باستان به معنای مسجد است . هم اکنون در بخش خورو بیابانک در شرق استان اصفهان به مسجد ، مزگت می گویندنیایشگاه باستانی اسپی مزگت مربوط به دوره ساسانیان است و در ۸۰ کیلومتری باختر شهر رشت و در کنارهٔ راست رودخانه ی دیناچال جای دارد و با وجود نزدیکی به جایگاه گردشگری ویژه ی ساحل گیسوم، توجه کمی به این نیایشگاه شده است. افزون بر نبود راه آسفالت، هیچ تابلوی راهنمایی که مسافران را به سوی این نیایشگاه باستانی راهنمایی کند در آن جا نیست. این اثر در تاریخ ۱۶ مهر ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۲۷۹۶ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.اسپی مزگت که در دهکده کیش خاله در شمال آبادی دیناچال از آبادیهای جنوب اسالم در فاصله حدود 22کیلومتری جنوب شهر تالش واقع شده است از دو کلمه " اسپی " در زبان تالشی به معنای سفید و " مزگت " در زبان اوستا به معنای مسجد تشکیل شده است.بنای مذکور که در کرانه شمالی دیناچال رود و در یک و نیم کیلومتری شرق جاده تالش – انزلی واقع شده را می توان یکی از شگفت انگیزترین بناهای تاریخی گیلان دانست.در دراز مدت عوامل مختلف انسانی و طبیعی موجب تخریب بنای " اسپی مزگت " شده اند، درختان جنگلی بزرگ بر بام آن رسته و ریشه های خود را میان دیوارها فرو برده و آنها را شکافته اند، رود خانه سیلابی دیناچال نیز قسمت جنوبی آن را کنده و برده است.بارندگی و رطوبت نیز گچکاری، سفید کاری و گچ بریهای آن را فرسوده کرده و تا حدود زیادی از میان برده است، مصالح اصلی بنای این اثر تاریخی آجرهایی به ابعاد 6*23*23 سانتیمتر است و قطر دیوار آن 175 سانتیمتر است.بر دیوار بنای تاریخی ایسپیه مزگت کتیبه کوفی حک شده است.گوشه ای از این بنا که یک ضلع آن 75.16 متر است فعلا برپاست که دیوار یکی از دهلیزهای بناست، بر دیوار همین دهلیز است که پنج شش متر کتیبه کوفی ساده باقیمانده و کلمات "لم یخش الا الله فعسی اولعک ان یکونو امن المهتدین" روشن خوانده می شود.این کتیبه که ابتدای آن در همین دهلیز بوده روزی چهار دهلیز اطراف را تزئین می داده است، از اره دهلیزها نیز گچ بری عجیبی به ارتفاع یک متر داشته که فعلا دو متر از این اره بر دیوار شمالی مشخص است، شاید بتوان از آنچه باقی مانده حدس زد که این بنا شامل یک رواق در وسط و چهار دهلیز در چهار طرف بوده است.درب ورودی تقریبا شمالی است و وارد دهلیز شمالی می شود و عرض آن بالغ بر6.1 متر و ارتفاع طاق دهلیزها از کف کنونی 7.5 متر است.یک طرف دهلیزها دیوار خارجی بنا شده و طرف دیگر آنها پایه های هشت ضلعی است که محیط آن 5.5 متر است، پایه ها که در چهار کنج هستند زائده هایی دارند، فاصله میان دو پایه ای که یکی از آنها زائده دارد 3.2 متر و فاصله میان دو پایه اصلی 8.2 متر است.بالای هر دو پایه، طاقی با هلال شکسته زده شده است و سقف دهلیزها بر دیوارهای خارجی و این پایه ها استوار است،عرض هر یک از دهلیزها به 4.3 متر می رسد.سقف سراسر بنا سفال پوش بوده است اما بر خلاف بامهای سفال پوش امروزی گیلان سفال آن با ملاط بر روی طاقها چسبانده شده است و اندازه آنها به 36*50 سانتیمتر می رسد.علت وجودی چنین بنای در این نقطه دور افتاده هر انسانی را به حیرت وا می دارد.آنچه بیش از هر چیز بیننده را به حیرت می اندازد علت وجودی چنین بنای در این نقطه دور افتاده است آن هم بنای با آن قدمت تاریخی که کتیبه کوفی بر آن گواهی می دهد.در اینکه اسپیه مزگت یک مرکز عبادی بزرگ بوده تردیدی نیست و این امر از احتمال وجود یک مرکز شهری یا سایت باستانی مدفون شده در حوالی این بنا خبر می دهد.شکل اسپیه مزگت که از چهار دهلیز و یک رواق چهار گوش تشکیل شده و امروزه قسمتی از آن از بین رفته است به آتشکده های زرتشتی پیش از اسلام شباهت دارد و احتمالا بعد از اسلام بدون تخریب بنای آن نحوه اداره آن تغییر کرده و به محل عبادت مسلمانان تبدیل شده است.از طرف دیگر نام فارسی مزگت به جای مسجد با ترکیب اسپیه به معنای سفید از نظر واژه شناسی نیز می تواند کمکی به یافتن بنای اصلی اولیه این اثر تاریخی نموده و تا حدودی علت وجودی آن را روشن سازد.

+ نوشته شده در چهارشنبه ۸ شهریور ۱۳۹۶ساعت 8:37 توسط وارنا |