خاتین کورپوسی درقاب گنجه و گنجینه

در سه كیلو متری جنوب شهرستان خوی بر روی رود خانه قطور و در راستای جادّه خوی به ارومیّه پلی كهن وجود دارد، كه در زبان مردم و اسناد و مدارك موجود به نام پل خاتون معروف است، این پل دارای پایهها و موجشکنهایی به شکل پشت ماهی از سنگهای نسبتاً بزرگ و منظم با ملاط ماسه و آهک ساخته شده است، در قسمت فوقانی پل، آجر به کار رفته و دارای هفت دهانه بزرگ آب رو بوده و در بین دهانههای بزرگپایههای سنگی، به طور منظم، هفت دهانه طاق نمای تزئینی قرار گرفته است. در قسمت فوقانی پل، آجر به کار رفته و دارای هفت دهانه بزرگ آب رو بوده و در بین دهانه های بزرگ پایه های سنگی قرار گرفته و به طور منظّم، هفت دهانه طاق نمای تزئینی در این پل وجود دارد.قسمت های فوقانی پل خانون از پایه ها و سیل شکن هایی از سنگ های نسبتا بزرگ و منظم(ملات وسیمان) ساخته شده است.طولاین پل 59/40 متر و عرض آن 8/70 متر و ارتفاع ان از پایه ها 6/48 متر می باشد به غیر از 7 طاق کوچک که بین دهانه ها ساخته شده هیچ گونه آرایش یا تزئین خاصی در ساختمان آن بکار نرفته است.پایه هایپل خاتون در هر دو جهت مخالف و موافق آب رودخانه، آب شکن های مثلثی به اندازه 2 متر دارند و این پل 7 چشمه طاق بزرگ و 7 چشمه طاق کوچک در بالای پایه ها دارد و تمامی ان چشمه طاق ها به وسیله طاق های جناغی و با آجر، ملاط، گچ و قسمت های وسط طاق نیز با سنگ و ملاط گچ پوشش داده شده است.بعد از اتمام کار طاق زنی، دیوار های طرفین پل را با اجر و سنگ پر کرده اند و سطح پل به علت بزرگتر بودن طاق میانی پل از سایر طاق ها و به علت متقارن بودن طاق های بزرگ دارای شیب ملایم به دو طرف شمال و جنوب است و مصالح اصلی بنا سنگ های تراشیده منظم و قلوه سنگ، سنگ لاشه و آجر هایی به ابعاد 5در25 است.طبق نوشته کتب و منابع تاریخی، در گذشته کاروان هایی که از عثمانی می آمدند، از این پل عبور می کردند و تا چند سال پیش نیز گذرگاه مردم بوده است.واژه «خاتون»، واژه کهن ترکی به معنی زن بزرگ منش و در قدیم عنوان ترکی زنان و دختران خان و خاقان بوده است که به معنی بانوی عالی نسب و ملکه، و در معمول در مقابل خاقان به کار برده می شد و از دوره سلجوقیان بیشتر رایج شده است و پژوهشگران بنا به استفاده خاتون برای زنان بزرگان نظام در این دوره، ساخت آن را منتسب به سلجوقیان می دانند.در بعضی منابع تاریخی آمده است که این پل به دستور احمد خان دنبلی و در کنار دامنه غضنفر ساخته شده و سبب معروف بودن به خاتون شده است

+ نوشته شده در چهارشنبه ۲۹ شهریور ۱۳۹۶ساعت 11:15  توسط وارنا |