از کی آموخته ایم بد رفتاری با میراثمان را؟

امروز عاملان این همه تخریب وتهدید آثارتاریخی سرزمینمان کیست که از خیانت های او بگوییم؟چه کسی مسول این همه تخریب ها در حوزه میراث فرهنگی است؟من؟ تو؟ ما؟ براستی که همه ما مقصریم.

فرهنگ را اساس هر تمدن می دانند و تمدنوفرهنگ هرسرزمین و ملت و ملیتی هم همزمان با تاريخ آن كشور است. تمدن با خوشبختي و پيشرفت هر كشور و ملتي ارتباط مستقيم دارد ،درمسیر این تمدن روبه رشد،میراث فرهنگی اساس و ریشه،واژه های اندیشه و هویت،رد پا ،نام و نشان،گام و جام، سند و سجل،برگ و سند افتخار وستون فقران ملتها هستند.سند هویت غنی تاریخی و دینی ،میراث فرهنگی رد پای نسلهای آنها از آغاز حیات تا حیات فردای اوست. میراث فرهنگی ما نیزبستر تداوم و استمرار تاریخی،مدنی و معنوی ماست. میراث فرهنگی، میراث ریشههای ملی، معنوی و ایرانیبودن ماست، یک ملت و یک جامعه را با ریشههایش موثقتر و مطمئنتر میتوان شناخت تا باتنهها و ساقهها؛ همینطور از ریشههایش آسانتر میتوان افکند تا از ساقهها وشاخهها.

میراث فرهنگی آثار مادی و معنوی به جامانده از گذشته بر هویت فرهنگی یکایک ما در جامعه دلالت دارد و از این جهت قابل توجه است که در شناخت زندگی گذشتگان وخالقان این میراث و هنر ستودنی و سترگ مفید و مؤثر است،میراث با شاخه های ظریف و حیاتی اش برای مطالعه جوامع، اقوام، و نیز بازشناسی آثار مادی تمدنها ی شکل گرفته در طول اعصار،و سیر تشکیل و تکامل آنها سندی باارزش بهشمار میآید.برای همه ما شناخت گذشته برای ساختن آیندهای بر پایه هویت فرهنگی خویش اهمیت مییابد.یادمانهای تاریخی مان را که سرشار از پیام روزگار گذشته، شاهد زنده سنتهای کهن است برای همیشه باقی بمانند.پس ما را چه شده است؟ چرا میراثمان, را مثله و بی مقدار می کنیم؟چه بلایی برسر میراثمان آورده ایم.کاشته های کهن را کشتیم(نابود می کنیم)خود هم که هیچ نکاشتیم ،پس ریشه ی این دشمنی ها از کجا آغاز شده است؟میراثخواری ، میراثخوری ومیراثبری را از چه کسی به ارث برده ایم؟کجا رفت پیوند و پیوستگی ما و تاریخمان؟چرا از میراث و تاریخ و رشته ی پیوندمان صیانت نمی کنیم؟آیا فراموش کرده ایم که بر چه میراثی؟ تاریخی؟ فرهنگ و هنری تکیه زده ایم؟از کی آموخته, ایم بد رفتاری, با میراث مان را؟حمله به تپه ها،تخریب بناها و خانه های قدیمی،سرقت از موزه ها،راه اندازی بازار سود و سودای آثارتاریخی در شهرها و روستاها را،یادگارینویسی با رنگ یا زغال، خراشیدن و خط انداختن، ازبینرفتن تزئینات کوچک و بزرگِ در دسترس، سیاهشدگی ناشی از روشنکردن آتش پای دیوارها، جای خالی آجرها و خالیشدن قسمتی از بنا از بافت اصلی، کوبیدن میخ و چسباندن اعلامیه و اطلاعیه روی دیوارها، ریختن زباله در بناهای بدون متولی و تجمع معتادان در برخی خانه های تاریخی در بافتهای فرسوده و.....

تا کنون که پاسخی که برای هزاران سوال از جمله اینکه:کجا رفت عظمت تخت جمشید؟جای پای شاهان درپاسارگاد را چه کسی از بین برد؟چرا پی بیستون و طاق بستان در هم شکسته است؟شعله های آتشکده های سنگی تنگ کرم درفسا،( آذرگشسب یا آذرجشنس ) واقع درتکاب و آذرگشنسب. مهربرزین و فرنبغ. نوشیجان ملایر کاریان فارس.نیاسر برده سور.آذرشبدربلخ آذرنوش.آتشکده پوران و مرند و اردشیر.دارابگرد .بارنوا.شاهپور وآذرباد.آتشکده خوار و آذرسرده .خورهه و آتشکده های اصفهان و کازرون و.....را چه کسانی خاموش کردند؟چه کسی اجازه داد طل السلطان کاخ هفتدست و کوشک آئینه کاخ چهارباغ،باغ هزارجریب و عمارت نمکدان،عمارت جهان نما و عمارت و باغ نقش جهان،عمارت گلدسته و خسروخانی ،تالار اشرف وباغ های تاریخی بهشت برین بهشت آئین و انگورستان،باغ تخت و آلبالو،باغ فتح آباد و زرشک ،باغ چرخ لب و باغ محمود،باغ صفی میرزا و قوشخانه را به کلی از بین ببرد؟محوطه تاریخی بیشاپور شهره میراث عالم در آتش غضب چه کسی شعله ور گردید؟ نقش برجسته های تنگ قندیل،رجب و رستم، کعبه زرتشت. تنگ چوگان نقش برجسته هرکول دربیستون آنوبانی نی،کول فره.وردیج، تنگ اژدر واشکفت سلمان. نقش برجسته گودرز و بهرام دوم ،خان تختی و بلاش و...با پتک چه کسانی درهم فرو ریخت؟قامت قلعه های جوشین قزقلعه . ضحاک ، قهقهه،اوراسین واولتان،بلقیس و دم دم،آغچه و هیر،سورک و شلمزار،نارین ،بزی ،نیستانک،ترشک،برازجان،شمیران و ایرج،شاهدز،لورا،بزنگان و فرود،ده مرده و بهمن،قمچی خای وارژنگ،پیپ و رستم و.....راچه افرادی از هم پاشیدند؟
چه بلایی برسرنقوش صخره ای ارغیان و کفترلو،نقوش تاریخی گلپایگان و ملایر،هومیان و عقربلو،نقوش صخره ای خاتم یزد.نقوش صخره ای سیرجان و شهر بابک. تیمره و شیخ مدی نقوش صخره ای بر بدنه کوه های کرمان و.....آوردند؟چرا آب ،آب انبارهای،سرپله،میدان حسینیه نطنز،میرسیدعلی،گذرنو،پیرمرتضی،آب انبار خشت ،بافران،شیخ و قاسم،آب انبار عمه و سادات،پاچنار و سرخه،هفت تنان،حکیم،شیخ علیخان و آب انبارجنک،فهادان وچهارمنار و....خشکیده است؟چرا دودی و گرمایی از حمام های ،کردشت وقیصرآباد،قراچه و تجلی،اتحادیه و اوچ دکان،زینال و حمام آقا،کلوان و افوشه،حمام امام جمعه و پاچنار،حمام حاج حسینقلی و حاج ابراهیم مشهد،حمام بلور و قاضی،نصیرالملک و کهنه،حمام وکیل و قصلان،حمام نگار و پیرسرا و....بلند نمی شود؟چه کسی گفته است کاروانسراهای تاریخی ،جمال آباد و مرند،جلفا و نره،رباط سلطان و چهاربرج،موته و گز،مهیار و بهجت آباد،دیرگچین و خرگوشی،مادرشاه و قهرود،زواره و جوگند،قصربهرام وعین الرشید،کاروانسرای باقرآباد علی آباد.حسن آباد،شرف و زعفرانیه،شاه عباسی ها و.....اجاره داده شوند و یا مکان جولان معتادان و افراد بی خانمان گردد؟سقف دیوارخانه های تاریخی اصفهان و تبریز،ابیانه و گلپایگان و مرند و زنجان،سمنان و بروجرد،همدان و کاشان،شیراز وخراسان چرا فروریخت؟ ,….. نیافتیم.لااقل کسی بگوید .
این بناهای با عظمت که سمبل فرهنگ و هنر،شکوه و اقتدار،صلابت میراث ایرانی به شمار میرفتند کجا رفتند؟ظل السلطان قاجاری،قاتل بیرحم بناهای صفوی که در دهم تیر ماه 1297ش برابر با 22 رمضان 1336 ق در حدود هفتاد سالگی به کام مرگ افتاد دیگر بهانه این همه تخریب ها را گردن چه کسی خواهیم انداخت؟

از خیانت های زاهدی و پسرش با برپایی نمایشگاه های متعدد آثار باستانی ایران در اسرائیل پرده برداشتیم هرچند کسی نخواند،از خیانت های ربانو (رب نو و یعقوب نیمرودی ها بسیار نوشتییم هر چند کسی ندید.از خیانت های بیشرمانه یوحنا داوود هم بسیار گفته ایم.از جنایات مادام و مارسل دیولافوآ ها ،پوپ و گیرشمن ها،رب نو و یعقوب نیمرودی ها،اشرف و پسرش؟ارتشبد زاهدی و فرزند ناخلفش،و... هم کم نگفتیم.

تصویر تعدادی ازآثارباستانی ایران درموزه های اسرائیل

پس امروز عاملان این همه تخریب وتهدید آثارتاریخی سرزمینمان کیست از خیانت های او بگوییم؟چه کسی مسول این همه تخریب ها در حوزه میراث فرهنگی است؟من؟ تو؟ ما؟ براستی که همه ما مقصریم.

تورج رهبرگنجهarchaeologist